Μέσος όρος ζωής και θνησιμότητας τη μινωϊκή εποχή

Εκτύπωση

 
"Μέσος όρος ζωής
 και θνησιμότητας
τη μινωϊκή εποχή"



14/10/2009
του Γιάννη
Ταβερναράκη

Ο σημερινός επισκέπτης των αρχαιολογικών χώρων, της Μινωικής εποχής σε όλη τη Κρήτη, βλέποντας τα αριστουργήματα της τέχνης και την αρχιτεκτονική των
ανακτόρων και των επαύλεων, σχηματίζει την εντύπωση μιας ξένοιαστης και προνομιακής ζωής, όπου είχε ένα επίπεδο πολιτισμού που ακόμη και οι σημερινές κοινωνίες δεν το έχουν φτάσει.


Αυτή είναι η μια εικόνα, η μια πλευρά της σελήνης αν θέλετε η "φωτεινή", που προβάλλεται κατά κόρον από το τουριστικό κύκλωμα, για προβολή, εντυπωσιασμό και εισπρακτικό λόγο. Αυτό που δεν γνωρίζουν πολλοί είναι ότι υπάρχει και η άλλη πλευρά της σελήνης η "σκοτεινή", που επιμελώς το σύστημα δεν φωτίζει, γιατί δεν πουλάει και έτσι ο πολύς κόσμος δεν γνωρίζει.

Λίγο έξω από το Ρέθυμνο υπάρχει ένα Μινωικό νεκροταφείο κοντά στο χωριό Αρμένους, λίγοι το γνωρίζουν και το έχουν επισκεφθεί και ακόμα λιγότεροι ξέρουν ότι εκεί βρέθηκαν δεκάδες, εκατοντάδες Μινωικοί σκελετοί απ? όλες τις φάσεις της Μινωικής Κρήτης.

Αυτοί οι σκελετοί δυστυχώς για πολλούς "ειδήμονες" μίλησαν και όχι μόνο μίλησαν αλλά κάτω από τις σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους, φωνάζουν και αποκαλύπτουν πολλά στοιχεία, για το μέσο όρο ζωής, τις ασθένειες και τη θνησιμότητα του λαού της Μινωικής Κρήτης, του αγρότη, του κτηνοτρόφου, του ψαρά και όχι μιας Ελίτ που ζούσε σε ανάκτορα, στο πλούτο και τη χλιδή.

Με τις σύγχρονες λοιπόν μεθόδους μαθαίνουμε ότι οι άνδρες ζούσαν περισσότερα χρόνια από τις γυναίκες ο μέσος όρος ζωής των ανδρών κυμαίνεται γύρω στα 35-31 χρόνια ενώ των γυναικών περίπου στα 28 χρόνια, υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις όπως ο 80άρης από ένα τάφο των Αρμένων όπου έζησε ένα μακρύ βίο, ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα. Υπάρχουν και άλλοι σκελετοί που άνηκαν σε γυναίκες που πέθαναν σε ηλικία 45 ετών -γριές για εκείνη την εποχή-. Οι περισσότερες γυναίκες πέθαιναν τη περίοδο της ζωής τους που συνέπιπτε με τη κορύφωση της αναπαραγωγικής τους δραστηριότητας. Η εγκυμοσύνη με τους άμεσους κινδύνους της και η γαλουχία, που συνήθως ήταν παρατεταμένη προκαλούσαν σημαντικές απώλειες σε βιταμίνες και άλλα απαραίτητα συστατικά, που ίσως ήταν δύσκολο να αντικατασταθούν από το διαιτολόγιο τους.

Από ενδιαφέροντα στοιχεία που προήλθαν από την μελέτη των Μινωιτών, καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι το 30% και πλέον του πληθυσμού των Αρμένων είχε χάσει τα δόντια του ή είχαν τερηδόνα, όλα αυτά πριν το θάνατο. Η πιο αποδεκτή θεωρία για τα αίτια της οδοντικής τερηδόνας, είναι ότι σταδιακά είχε αλλάξει η διατροφή του πληθυσμού αυτού, καταναλώνοντας πολλούς υδατάνθρακες, των οποίων η διάσπαση παράγει οξέα που καταστρέφουν την οδοντοστοιχία.

Μια έρευνα, για τους αρχαίους λαούς δείχνει ότι εκείνοι που το διαιτολόγιο τους είχε υψηλό ποσοστό υδατανθράκων, είχαν χαμηλό μέσο όρο ζωής. Το φρέσκο κρέας στους Αρμένους τρωγόταν σπάνια, μολονότι η οικονομία της κοινωνίας αυτής στηριζόταν στη κτηνοτροφία, αλλά πιθανόν τα ζώα αυτά (πρόβατα και κατσίκες) χρησιμοποιούταν για τη παραγωγή μαλλιού και γάλακτος, τα πολλά αδράχτια που βρέθηκαν στους τάφους αποδεικνύουν ότι η παραγωγή μάλλινου νήματος και υφάσματος αποτελούσαν προϊόντα για εμπορικές συναλλαγές, γεγονός που εξηγεί τα πολυάριθμα εισαγόμενα αγγεία και πολύτιμα αντικείμενα που βρέθηκαν επίσης στους τάφους.

Εκτός από τη διατροφή, η μείωση του μέσου όρου ζωής πιθανόν να οφείλεται στη μεγάλη αύξηση των λοιμωδών νοσημάτων, η φυματίωση η βρουκέλλωση από τη συμβίωση με άρρωστα ζώα, μαζί με τη κατανάλωση μολυσμένου κρέατος ή τυριού ή γάλακτος (τα παιδιά) μερικές φορές δρούσαν σαν πανδημία. Από δείγματα παιδικών σκελετών στους Αρμένους περίπου το 57% των παιδιών πέθαναν σε ηλικία κάτω των 5 ετών και το 90% πέθαναν κάτω από 13 ετών.

Στη Μινωική εποχή λοιπόν βλέπουμε ότι σε αγροτοκτηνοτροφικούς πληθυσμούς η άγνοια των κανόνων υγιεινής, οι ανθυγιεινές συνθήκες διαβίωσης -σε σύγκριση με τα σημερινά δεδομένα- και η κακή διατροφή συνέβαλαν, στη μεγάλη βρεφική θνησιμότητα. Όλα αυτά που προαναφέρθηκαν συνοπτικά ίσως εξηγούν τη βαθμιαία μείωση του μέσου όρου ζωής των ανθρώπων, στη Μινωική περίοδο, με βάση σκελετικά δείγματα από το Μινωικό νεκροταφείο των Αρμένων.

Βιβλιογραφία:
1) J.L Angel: Analysis of a Prehistoric Aegean Population- Washington 1971
2) H.G Carr: Some Rental Characteristics of the Middle Minoans London 1960
3) G.A Harrison, J.S Weiner, J.M Tanner:1977
Human Biology Oxford University

 


« επιστροφή στη κατηγορία Πολιτισμός

Σημειρινή ημερομηνία Τετάρτη, 13 Δεκ 2017

Αρθρογραφία